برو به محتوای اصلی
پویا عبدی
مشاور روانشناس
۲ سال پیش پرسیده شده

علائم و نشانه‌های اختلال شخصیت پارانوئید چیست؟

من کجام؟ اینجا کجاست؟

در جوابکو می‌تونید در مورد هر موضوعی سوال کنید، به سوالای بقیه جواب بدید و تجربه‌تون رو به اشتراک بگذارید!

پویا عبدی
مشاور روانشناس

اختلال بدگمانی و پارانوئید معمولاً با شروع سن بلوغ در افراد آغاز می‌شود. برای تشخیص آن باید حداقل چهار مورد از موارد زیر در فرد دیده شود:

  • شک بی‌دلیل نسبت به دیگران طوری که فرد احساس می‌کند اطرافیان در پی خیانت کردن و فریب دادن او هستند
  • قبول نداشتن کار دیگران و ارزش قائل نشدن برای کار آنان
  • بی‌اعتمادی به دیگران به دلیل اینکه فکر می‌کنند دیگران به او خیانت خواهند کرد
  • توجه بیش از حد و اغراق‌آمیز به موارد منفی اطرافیان و بزرگ کردن آن‌ها
  • خجالت‌زدگی دائمی
  • گمان می‌کنند که اطرافیان موقعیت و جایگاه او را به خطر می‌اندازند و به دنبال راهی برای مقابله کردن بر می‌آید
  • بدگمانی همیشگی بدون دلایل منطقی درباره وفاداری همسر و دوستان
  • هیچ‌گاه هیچ اطلاعاتی از خود به دیگران نمی‌دهند چرا که گمان می‌کنند بر علیه خودشان و توسط دیگران مورد سوءاستفاده قرار می‌گیرد

اما تشخیص اختلال شخصیت پارانوئید در فرد به راحتی دیگر اختلال‌های روانی نظیر افسردگی و علائم افسردگی نیست. علائم اختلال بدگمانی معمولاً در حد فاصل سن بلوغ تا سنین چهل، پنجاه سالگی است و در موارد معدودی تا سنین بالاتر نیز ادامه می‌یابد. 

 منبع: اختلال شخصیت پارانوئید یا اختلال بدگمانی۱۰

اختلال شخصیت پارانوئید مثل اسکیزوئید در دسته افراد عجیب و غیرعادی قرار گرفته است احتمالاً تا به حال مطالب زیادی راجع به اختلال شخصیت پارانوئید شنیده‌اید که مثل اینکه این افراد خیلی شکاک و بدگمان هستند. در این اختلال فرد مبتلا با شک و بدگمانی رفتار و عملکرد دیگران را تفسیر می‌کند چرا که رفتار دیگران نسبت به خود را تهدیدآمیز، تحقیرآمیز و آسیب‌زننده می‌داند. افرادی که به این نوع اختلال شخصیت مبتلا هستند نمی‌توانند اعتراف کنند که چه حس منفی و ترسی را دارند و نگران این هستند که از آنها سوء استفاده شود و یا به آنها خیانت کنند. با این حال حتی اگر قابل اعتماد و اطمینان بودن دیگران نیز تایید شود باز هم نسبت به آنها اعتماد ندارد. در حقیقت این گونه افراد از گفتار رفتار عادی دیگران برداشت نادرست می‌کنند و به همین سبب رنجیده و خشمگین می‌شوند و تا مدت‌ها این احساسات را با خود حمل می‌کنند و به آنها بال و پر می‌دهند. 

اولین نشانه اختلال شخصیت پارانوئید در اوایل بزرگسالی نمایان می‌شود و معمولاً با علائمی مثل بدگمانی، سوءظن، برداشت‌های غلط نسبت به رفتار دیگران، بدجنس دانستن دیگران و بی‌اعتمادی مداوم همراه است. در حقیقت شیوع این اختلال در مردان بیشتر از زنان است. اگر به دنبال علت اصلی این اختلال هستید باید گفت که این اختلال علت دقیقی ندارد و احتمالا با علت‌های بیولوژیکی، ژنتیکی و عوامل محیطی و روانی همراه است.

افراد دارای اختلال  شخصیت پارانوئید نمی‌توانند آرام باشند. همیشه با دیگران با خشم رفتار می‌کنند و حتی گاهاً شخصیتی حسود و کنترل‌کننده دارند. خیلی بی‌دلیل و منطق فکر می‌کنند. دیگران به شخصیت آنها حمله می کنند. دیگران را نمی‌بخشند و کینه‌توزی می‌کنند. وقتی فرد شکاک است و برای درمان مراجعه می‌کند ممکن است نسبت به خود مشاور نیز شک داشته باشد. با این وجود اگر این اختلال ادامه یابد مزمن و ادامه‌دار می‌شود‌. یکی از شیوه‌های موثر برای درمان این اختلال دارودرمانی و روان‌درمانی است. یک سری عواقب اجتماعی نیز به همراه دارد. مثل به هم ریختن کانون خانواده، از دست دادن خانه و شغل.

به طور کلی برای درمان پارانوئید دارو توصیه نمی‌شود. چرا که دارو میزان شک و بدگمانی را در فرد افزایش می‌دهد. موثرترین روش درمان روان‌درمانی است. به این صورت که اگر یک ارتباط قوی میان درمانگر و بیمار صورت بگیرد موثر است.

ایجاد اعتماد میان مراجع و درمانگر به دقت زیادی نیاز دارد و حتی اگر مقدار کمی اعتماد صورت بگیرد نگهداری از آن پیچیده است. بیشتر مبتلایان به اختلال  شخصیت پارانوئید تا پایان عمر خود این اختلال را دارند و به درمان مادام‌العمر نیاز دارند.

در اختلال شخصیت پارانوئید فرد با ظن و شک، رفتار و اعمال دیگران را تفسیر می‌کند، او رفتار اطرافیان را تهدیدآمیز، تحقیرآمیز و آسیب‌زننده برداشت می‌کند.

افراد مبتلا به این اختلال شخصیت نمی‌توانند اعتراف کنند و یا بپذیرند که چه احساسات منفی به دیگران دارند. ترس از سوء استفاده و خیانت در آنها بسیار قوی است و حتی اگر مورد اعتماد بودن اطرافیان ثابت شود که باز هم اعتمادی به آنها ندارند.

معمولاً از رفتار و گفتار بسیار عادی و معمولی اطرافیان برداشت شخصی و غلطی دارند که باعث می‌شود رنجیده و خشمگین شوند و تا مدت‌ها این احساس را درون خود نگه‌داشته و حتی پرورش دهند.