برو به محتوای اصلی
پویا عبدی
مشاور روانشناس
سال گذشته پرسیده شده

تله یا طرحواره محرومیت هیجانی چیست؟

من کجام؟ اینجا کجاست؟

در جوابکو می‌تونید در مورد هر موضوعی سوال کنید، به سوالای بقیه جواب بدید و تجربه‌تون رو به اشتراک بگذارید!

پویا عبدی
مشاور روانشناس

محرومیت هیجانی یکی از انواع طرحواره‌های ناسازگار اولیه است که در پی تجربیات ناخوشایند دوران کودکی شکل می‌گیرد و در واقع بازتابی از عدم برخورداری از دلبستگی ایمن است. افرادی که دچار محرومیت هیجانی هستند، همواره دنیا را جای ناامنی می‌پندارند که در آن افراد از عاطفه و محبت واقعی برخوردار نیستند. این مسئله باعث می‌شود که آن‌ها دائماً احساس کنند که به میزان کافی در روابط عاطفی خود محبتی دریافت نکرده و درک نمی‌شوند. در واقع افرادی که با طرحواره محرومیت هیجانی زندگی می‌کنند دائماً احساس ناکامی عاطفی کرده و معتقدند که نیازهایشان توسط افراد مهم زندگی برآورده نمی‌شود. این وضعیت به طور کلی سه حوزه مهم شناخت، هیجان و رفتار را درگیر می‌کند.

منبع: طرحواره محرومیت هیجانی | راه‌های رهایی از تله محرومیت هیجانی۱۸

طرحواره چیست؟

طرحواره‌ها الگوهای مشخصی هستند که در رفتار افراد نمایان می‌شوند. این الگوها تکرارپذیرند و به آنها تله هم گفته می‌شود. طرحواره‌ها می‌توانند منفی یا مثبت باشند ولی در مبحث طرحواره درمانی، منظور الگوهای رفتاری منفی است که معمولاً در افراد مشاهده می‌شود. به طور کلی ۱۸ طرحواره تعریف شده است. تله محرومیت هیجانی هم یکی از این طرحواره‌هاست که در ادامه به آن می‌پردازیم.

تله‌ها که به آنها تله‌های ذهنی، روانی و شخصیتی هم گفته می‌شود، ریشه در کودکی افراد دارند. دوران کودکی به ویژه ۷ سال اول، تأثیر خیلی زیادی در شخصیت و رفتار افراد در بزرگسالی دارد. منظور از دوران کودکی، رفتار والدین و افراد نزدیک و اطرافیان کودک با اوست.

هر کودک از لحاظ عاطفی ۶ نیاز اساسی دارد:

امنیت بنیادین، ارتباط سالم با دیگران، پذیرش محدودیت‌های واقع‌بینانه، خودابرازگری، خودمختاری، عزت نفس.

طرحواره‌ها به دلیل عدم تأمین یک یا چند تا از این نیازها در کودکی ایجاد می‌شوند.

مفهوم طرحواره محرومیت هیجانی:

طبق تعریف طرحواره، الگوی تکرارشونده‌ی افراد مبتلا به این تله چیست؟

مبتلایان به محرومیت هیجانی، معمولاً احساس تنهایی و محرومیت می‌کنند.

آنها فکر می‌کنند هیچ‌کس به نیازهای آنها توجهی ندارد. حس می‌کنند که کسی درکشان نمی‌کند.

آنها فکر می‌کنند برای هیچ‌کس در این دنیا ارزش و اهمیتی ندارند!

گروهی از افرادی که به طرحواره محرومیت هیجانی مبتلا هستند، به خاطر تصوری که دارند، به هیچ‌کس هم اجازه نمی‌دهند که با آنها صمیمی ‌شود. رفتاری سرد با دیگران دارند. به همین دلیل همیشه تنها هستند و معمولاً دوست صمیمی ندارند.

گروه دیگری از آنها هرچقدر هم که مورد توجه و محبت دیگران باشند، باز هم احساس می‌کنند که به محبت بیشتری نیاز دارند. در واقع آنها همواره تشنه‌ی محبت و توجه دیگران‌اند!

علل شکل‌گیری تله محرومیت هیجانی چیست؟

۱- مادر سرد و بی‌عاطفه

یکی از دلایل ایجاد این تله، این است که در کودکی مادر افراد مبتلا به این طرحواره، به آنها بی‌توجهی و کم‌محبتی کرده است. این کم‌توجهی هم می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد. مثلاً مادر دچار افسردگی یا سایر بیماری‌های روانی بوده است. یا بیش از حد درگیر زندگی شخصی‌اش بوده و برای کودکش وقت کافی صرف نکرده است. بنابراین شبکه‌های مجازی و اینترنت می‌تواند در آینده یکی از عوامل شکل‌دهنده‌ی این تله برای کودکان امروز محسوب شود!

۲- محبت شرطی

محبت شرطی یعنی اینکه کودک به خاطر خودش مورد محبت واقع نشده است. بلکه والدینش مشروط به چیزهایی مثل باهوش بودن، زیبایی، درس خوان بودن و… به او توجه و محبت می‌کرده‌اند. این کودکان وقتی بزرگ می‌شوند، دچار تله محرومیت هیجانی می‌شوند و معمولاً آن را به صورت سیری‌ناپذیری از محبت، نمایش می‌دهند.

۳- همدلی نکردن والدین با کودک

دلیل دیگر شکل گرفتن این تله این است که در کودکی والدین مبتلا به این تله:
به احساسات، غم و ناراحتی او اهمیت نمی‌دهند.
با کودک همدلی نمی‌کنند و به نیازهایش اهمیت نمی‌دهند.

تله محرومیت هیجانی در روابط عاطفی

افرادی که دچار تله محرومیت هیجانی هستند، حتی اگر پارتنر عاطفی خیلی خوبی داشته باشند، بازهم احساس تنهایی و درک نشدن می‌کنند. برای درک بهتر این احساس، کودکی را در نظر بگیرید که در گوشه‌ای کز کرده و احساس بی‌پناهی و بی‌کسی می‌کند. کودکی که هیچ کس را ندارد که به او حس امنیت بدهد، به او محبت کند و به حرفش گوش بدهد. افرادی که طرحواره محرومیت هیجانی دارند، معمولاً جذب افراد سرد و بی‌عاطفه می‌شوند. ولی در این رابطه هیچ محبت و عاطفه‌ای دریافت نمی‌کنند. در حالیکه جذب افرادی که به آنها محبت می‌کنند، نمی‌شوند. یا اگر جذب آنها شوند، به‌سرعت دلزده می‌شوند.
فرد مبتلا به این تله معمولاً وارد روابطی می‌شود که طرف مقابل:

  1. سرد و گوشه‌گیر است.
  2. با او احساس صمیمیت نمی‌کند.
  3. بیشتر حرف می‌زند و به حرفش گوش نمی‌دهد.
  4. حمایتش نمی‌کند.
  5. به او ابراز احساسات نمی‌کند.
  6. اغلب دور از دسترس است.

منبع۱۶

آمار سوال

۱۱۱ نمایش
۱ دنبال‌کننده
سال گذشته پرسیده شده
آمار بازدید در این ماه