برو به محتوای اصلی
سوال
اعتیاد
ناشناس
۱۱ ماه پیش پرسیده شده

عوامل زمینه‌ساز گرایش به دوستان معتاد کدامند؟

من کجام؟ اینجا کجاست؟

در جوابکو می‌تونید در مورد هر موضوعی سوال کنید، به سوالای بقیه جواب بدید و تجربه‌تون رو به اشتراک بگذارید!

پویا عبدی
مشاور روانشناس

1- هویت

فرد اگر نتواند هویت تثبیت‌شده‌ای پیدا کند، تعادل روانی وی به هم می‌خورد و دچار ناامیدی، گوشه‌گیری، انزوا، بی‌اعتمادی خواهد شد که می‌تواند زمینه‌ساز سوء مصرف مواد یا اعتیاد شود. همچنین اختلال بحران هویت در طول زمان منجر به بروز اختلالات شخصیت در فرد می‌شود. در اختلال شخصیت مرزی احتمال گرایش به مصرف مواد بسیار بالا می‌باشد.

چنان چه خانواده و جامعه زمینه لازم را برای هویت‌یابی فرد فراهم آورند و این نیاز به صورت مناسب برآورده شود؛ فرد برای رسیدن به هویت و ابراز وجود راه‌های انحرافی یا عضویت در گروه‌های خلاف را انتخاب نمی‌کند. در غیر این صورت فرد جذب کسانی می‌شود که فرصت ابراز وجود را در اختیار او قرار دهند. برای مثال وقتی والدین نوجوان را به رسمیت نمی‌شناسند و با او مانند کودک برخورد می‌کنند؛ باعث می‌شوند تا نوجوان برای شنیده شدن با رفتارهایی مانند سیگار و اعتیاد بخواهد نشان دهد که دیگر کودک نیست.

2- گسست از خانواده

عدم صمیمیت و فقدان رابطه عاطفی بین والدین و فرزندان احتمال فرار از خانه، پناه بردن به شخص یا گروه‌های دیگر افزایش پیدا می‌کند. در واقع هنگامی که فرد فکر می‌کند در خانواده و جامعه جایگاهی ندارد احساس انزوا و طردشدگی می‌کند و زمینه سرکشی فراهم می‌شود.

در واقع زمانی كه نیازهای عاطفی فرد در محیط خانواده برآورده نشود، او سعی می‌كند این نیاز را با اتكا بر دوستان و گروه‌های دیگر حل كند. در این شرایط آسیب‌پذیری او نسبت به اعتیاد افزایش می‌یابد و ممکن است برای کم کردن احساسات ناخوشایند و فراموش کردن کمبودهای عاطفی فرد مصرف مواد را شروع کند. 

3- نیاز به تعلق

نیاز به تعلق داشتن، نیاز به پذیرفته و تایید شدن افراد در گروه دوستان و همسالان از جمله نیازهای مهم به خصوص در نوجوانی است.  پس برخی از افراد برای ارضا این نیاز، به راحتی با گروه مورد نظر خود هم‌نوایی می‌کنند، هنجار‌های گروه خود را می‌پذیرد و از عقاید آن‌ها تقلید می‌کنند. نوجوانان با هدف رسیدن به استقلال، شروع به سازمان‌دهی گروه‌های اجتماعی خاص خود می‌کنند. معمولا اولین مصرف مواد به دنبال تعارف‌های دوستان رخ می‌دهد، ارتباط دوستی با همسالان مبتلا به مواد مخدر، عامل زمینه‌ساز قوی برای ابتلای نوجوان به اعتیاد است. نوجوانان به تعلق داشتن به یک گروه بسیار نیازمندند و بیشتر پیوستن به گروه‌هایی که مواد مصرف می‌کنند، بسیار آسان است. هر چه پیوند فرد با خانواده، مدرسه و اجتماعات سالم کمتر باشد، احتمال پیوند او با این قبیل گروه‌ها بیشتر است.

4- الگویابی و همانندسازی

وقتی فرد عضویت در گروهی را می‌پذیرد، تمایل دارد با ارزش‌ها و نگرش‌های گروه هماهنگ شود. الگوپذیری و و همانندسازی از مهم‌ترین روش یادگیری اجتماعی در کودکی و نوجوانی است. یکی از علل ناهنجاری‌های اجتماعی مانند اعتیاد الگوبرداری ناصحیح است. افرادی که بیش از حد از دوستان و همسالان خود تاثیر می‌پذیرند، در زمینه‌های مختلف از جمله اعتیاد با هم تعامل و همانندسازی می‌کنند.

منبع: تاثیر دوستان در اعتیاد | نقش دوستان در گرایش جوانان به مصرف مواد مخدر۶