برو به محتوای اصلی
سوال
کودک
ساسان کبیری
دندانپزشک
۳ سال پیش پرسیده شده

شرایط گرفتن سرپرستی کودک از بهزیستی چیست؟

من کجام؟ اینجا کجاست؟

در جوابکو می‌تونید در مورد هر موضوعی سوال کنید، به سوالای بقیه جواب بدید و تجربه‌تون رو به اشتراک بگذارید!

ناشناس

درخواست‌کنندگان سرپرستی طبق ماده‌ی 6 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست باید دارای شرایط زیر باشند:

  • به یکی از ادیان مُصرح در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران اعتقاد داشته باشند. 4 دین اسلام، کلیمی، زرتشتی و مسیحی ادیان مصرح در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران هستند.
  • تقید به انجام واجبات و ترک محرمات داشته باشند به این معنی که باید مقید به انجام دادن واجبات دینی نظیر نماز و روزه و... باشند و هر آنچه که در شرع مقدس اسلام حرام است را انجام ندهند.
  • تمکن مالی داشته باشند.
  • محکومیت جزائی مؤثر با رعایت موارد مقرر در قانون مجازات اسلامی نداشته باشند. شایان ذکر است که محکومیت مؤثر کیفری محکومیتی است که محکوم را به‌ تبعِ اجرای حکم بر اساس ماده‌ی 25 قانون مجازات اسلامی از حقوق اجتماعی محروم کند. برای مثال چنانچه شخصی به شلاق حدی محکوم گردد دو سال از حقوق اجتماعی خود محروم می‌شود، حقوق اجتماعی موردنظر قانونگذار در ماده‌ی 26 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 تصریح گردیده است که شامل مواردی نظیر عضویت در شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام یا هیئت دولت است.
  • محجور نباشند. طبق قانون مدنی 3 دسته از اشخاص محجور محسوب می‌شوند: صغار، مجانین و اشخاص غیر رشید که والدین نباید جزو هیچ کدام از این دسته‌ها باشند.
  • سلامت جسمی و روانی لازم را داشته باشند و توانایی عملی برای نگهداری و تربیت کودکان و نوجوانان تحت سرپرستی را نیز دارا باشند.
  • به مواد مخدر، مواد روان‌گردان و الکل و... اعتیاد نداشته باشند.
  • صلاحیت اخلاقی لازم برای سرپرستی فرزند را داشته باشند.
  • به بیماری‌های واگیردار یا صعب‌العلاج که به سختی درمان می‌شود، مبتلا نباشند.

برای اقدام به گرفتن فرزندخواندگی یکی از کودکانی که در پرورشگاه و یا شیرخوارگاه هستند باید طبق مراحل دهگانه زیر عمل نمایید که هرکدام از این مراحل جزئیات خاص مربوط به خود را دارد:

  • ثبت نام در سامانه فرزندخواندگی
  • تشکیل پرونده در ستاد بهزیستی شهرستان محل زندگی خود
  • جلسه با مشاوران معتمد سازمان
  • گرفتن گواهی عدم سوء پیشینه و گواهی عدم اعتیاد
  • بازدید مددکار سازمان بهزیستی
  • منتظر ماندن در لیست انتظار :
  • معرفی کودک
  • تکمیل پرونده و طرح در کمیسیون
  • صدور حکم سرپرستی موقت
  • صدور حکم سرپرستی دائم و صدور شناسنامه برای کودک

ثبت نام در سامانه فرزندخواندگی:

این سامانه در حال حاضر تنها در تهران و بعضی از شهرستان‌ها فعال است و شما می‌توانید از طریق این لینک۱۰۵ وارد سامانه شوید و اقدام به ثبت نام نمایید. ثبت نام در این سامانه شامل چندین مرحله است و اطلاعات فردی زوجین درخواست می‌شود تا مورد بررسی قرار گیرد. از طریق گزینه «استعلام وضعیت درخواست» در این سامانه نیز می‌توانید وضعیت درخواست خود را پیگیری نمایید.

صفحه اول سامانه فرزندخواندگی
صفحه اول سامانه فرزندخواندگی

تشکیل پرونده در ستاد بهزیستی شهرستان محل زندگی خود:

جهت اقدام برای فرزندخواندگی باید به ستاد بهزیستی شهرستان خود مراجعه نمایید، اما بسیاری از داوطلبان فرزندخواندگی به اشتباه به شیرخوارگاه‌ها و سایر مراکز بهزیستی مراجعه می‌کنند. در حالی که در ستاد بهزیستی نیز باید به معاونت امور اجتماعی و کارشناسان فرزندخواندگی مراجعه نمایید تا اولین گام شما برای درخواست سرپرستی یک فرزند برداشته شود.

لیست مراکز ستادهای بهزیستی استان تهران و محله‌های تحت پوشش آنها۳۸

در زمان مراجعه به ستاد جهت اقدام برای فرزندخواندگی حتما مدارک زیر را به همراه خود داشته باشید. ممکن است در مراجعه اول این مدارک از شما خواسته نشود اما به همراه داشتن آن ضرری ندارد:

  • اصل شناسنامه زوجین به همراه کپی تمام صفحات آن
  • اصل کارت ملی زوجین به همراه کپی آنها
  • اصل سند ازدواج به همراه کپی آن
  • 3 قطعه عکس پشت‌نویسی شده از هر یک از زوجین

پس از مراجعه به ستاد بهزیستی شهر خود به معاونت امور اجتماعی مراجعه کرده و سراغ کارشناسان فرزندخواندگی را بگیرید. در این مرحله خود کارشناس از شما به صورت شفاهی یک سری سوالاتی را در زمینه اقدام برای فرزندخواندگی مطرح می‌نماید که بداند آیا شما شرایط اولیه برای پذیرفتن فرزند را دارید یا خیر. سوالاتی مثل: آیا بچه دارید؟ محل زندگیتان کجاست؟ چند سال دارید؟ و... پس از آن فرمی را به شما داده می‌شود که باید آن را به دقت پر نمایید. کلیت این فرم اطلاعات شخصی شما و همسرتان است. اطلاعاتی نظیر نام، سن، شغل، میزان درآمد، آدرس منزل و... همچنین سوالاتی در مورد انگیزه شما برای قبول سرپرستی فرزند پرسیده می‌شود. این سوالات مشابه سوالاتی است که در سامانه فرزندخواندگی نیز پرسیده شده است. شما باید صادقانه به تمامی این سوالات پاسخ دهید.

جلسه با مشاوران معتمد سازمان:

بعد از اینکه در ستاد بهزیستی پرونده تشکیل دادید، تازه کار شما آغاز می‌شود. اولین مرحله اقدام برای فرزندخواندگی این است که به مشاور معتمد سازمان مراجعه نمایید. هر ستاد تعدادی مشاور معتمد دارد که شما را به یکی از آنها معرفی می‌نماید. شما باید با دفتر مشاور تماس گرفته و وقت مشاوره بگیرید. در صورتی که قصد اقدام برای فرزندخواندگی را دارید باید بدانید که این مرحله یکی از اصلی‌ترین مراحل است، نیازی به نگرانی نیست ولی این مرحله را جدی بگیرید. مشاور ممکن است با زوجین هم به صورت گروهی و هم به صورت انفرادی صحبت نماید. یکی از سوالاتی که مشاور در این جلسه از شما می‌پرسد هدف و انگیزه شما در مورد اقدام برای فرزندخواندگی می‌باشد. توصیه می‌شود که قبل از جلسه مشاوره در این مورد کاملا فکر کنید و پاسخی صادقانه به این سوال بدهید.

در پایان جلسه مشاوره 3 حالت ممکن است پیش بیاید:

  1. شما مورد تایید مشاور واقع می‌شوید و مشاور در نامه‌ای تایید خود را به اطلاع سازمان می‌رساند تا وارد باقی مراحل شوید.
  2. مشاور شما را رد می‌کند و این نتیجه را نیز با نامه‌ای به اطلاع سازمان می‌رساند.
  3. مشاور تشخیص می‌دهد که شما نیاز به یک یا چند جلسه مشاوره بیشتر دارید تا آماده شوید.

اگر مشاور مربوطه شما را تایید نکند، پرونده شما مختومه خواهد شد و به مراحل بعدی نخواهد رسید.

گرفتن گواهی عدم سوء پیشینه و گواهی عدم اعتیاد:

جهت اقدام برای فرزندخواندگی پدر خانواده باید گواهی عدم سوء پیشینه و گواهی عدم اعتیاد دریافت نماید تا سلامت او تایید شود.

دریافت گواهی عدم سوء پیشینه:

برای دریافت گواهی عدم سوء پیشینه باید مدارک زیر را به همراه داشته باشید و به مراکز پلیس +10 مراجعه نمایید:

  • نامه معرفی نامه بهزیستی
  • کارت ملی
  • یک قطعه عکس3×4

صدور گواهی عدم سوء پیشینه حدودا یک هفته زمان می‌برد ولی ممکن است تا 10 روز نیز زمان ببرد. در صورتی که مشکلی پیش نیاید گواهی عدم سوء پیشینه به منزل شما پست می‌شود. اگر پس از گذشت 10 روز هنوز گواهی به دستتان نرسید به مرکز پلیس +10 مراجعه کنید. اعتبار گواهی عدم سوء پیشینه 1 ماه است. پس حتما قبل از اتمام مدت، آن را به ستاد بهزیستی برسانید.

جدول آدرس و شماره تلفن مراکز پلیس +10 تهران۲۳۳

دریافت گواهی عدم اعتیاد:

توصیه می‌گردد ابتدا از خود سازمان لیست آزمایشگاه‌های معتمد را بگیرید. برای درخواست گواهی عدم اعتیاد باید به یکی از آزمایشگاه‌های مورد اعتماد سازمان مراجعه نمایید و تمامی مدارک بالا را نیز به همراه داشته باشید.

بازدید مددکار سازمان بهزیستی:

پس از تکمیل مدارک پرونده مرحله بعدی برای اقدام برای فرزندخواندگی، بازدید کارشناس سازمان بهزیستی است. برای این مرحله کارشناس با اطلاع و هماهنگی قبلی به محل زندگی شما مراجعه می‌نماید. سعی کنید که در این بازدید همه اعضای خانواده حضور داشته باشند. چرا که با این بازدید کارشناس علاوه بر تکمیل مدارک، راستی آزمایی اطلاعات داده شده و... سعی می‌کند شناخت مناسبی از زوجین به دست آورد. کارشناس با این بازدید چند هدف اصلی را دنبال می‌کند:

استعلام محل زندگی زوجین

شما در فرمی که پر کردید، آدرسی را به عنوان محل زندگی خود اعلام نموده‌اید. شما ممکن است مالک این منزل باشید و یا اینکه منزل شما اجاره‌ای باشد، اما در هر صورت این آدرس باسد توسط کارشناس مربوطه که برای بازدید مراجعه می‌کند تایید شود. به همین دلیل کارشناس علاوه بر حضور فیزیکی در محل، اصل سند یا اجاره‌نامه را رویت نموده و کپی آن را ضمیمه پرونده می‌نماید. جهت اقدام برای فرزندخواندگی نیازی نیست که شما حتما صاحب خانه باشید. هرچند که صاحب خانه بودن امتیاز دارد.

تکمیل اطلاعات پرونده زوجین

کارشناس پس از حضور در منزل پرسشنامه‌ای را به همراه می‌آورد و با پرسیدن سوالاتی آن را پر می‌کند. سوالاتی که در این پرسشنامه وجود دارد سوالاتی نظیر وضعیت اشتغال زن و مرد، تعداد اعضای خانواده، میزان درآمد هریک از زوجین، دلیل اقدام برای فرزندخواندگی و... می‌باشد. به همین دلیل توصیه می‌شود که فیش حقوقی زوجین آماده باشد.

منتظر ماندن در لیست انتظار:

بعد از پشت سر گذاشتن مرحله قبل، پرونده شما تکمیل شده است و دیگر کاری در زمینه اقدام برای فرزندخواندگی نباید انجام دهید و فقط باید منتظر بمانید تا جوابی دریافت نمایید. میزان این انتظار تماما به جنسیت و رده سنی انتخابی شما بستگی دارد. اکثر افراد داوطلب فرزندخواندگی دختر زیر 2 سال می‌خواهند، پس اگر شما هم چنین تقاضایی را دارید باید مدت طولانی منتظر بمانید. این مدت در بعضی از شهرها ممکن است به 5 سال هم برسد. هرچه رده‌بندی سنی انتخابی شما بالاتر باشد مدت زمان کمتری منتظر می‌مانید.

معرفی کودک:

بعد از آنکه به شما اعلام شد که نوبت شما رسیده است، کودکی را که ویژگی‌های مد نظر شما را داشته باشد به شما معرفی می‌نمایند. شما با کودک ملاقات می‌کنید. در این مرحله پرونده پزشکی کودک نیز به شما ارائه می‌شود. در صورتی که کودک مطلوب شما باشد وارد مرحله بعدی اقدام برای فرزندخواندگی می‌شوید. در غیر اینصورت باید باز منتظر بمانید تا کودکی که شرایط درخواستی شما را داشته باشد به شما معرفی شود.

تکمیل پرونده و طرح در کمیسیون:

بعد از اینکه کودک معرفی شده را تایید کردید، مدارک کودک نیز ضمیمه پرونده شما می‌شود و در کمیسیون شهرستان مطرح می‌شود. پس از تایید در کمیسیون شهرستان، پرونده به کمیسیون استان فرستاده می‌شود. پس از تایید در کمیسیون استان، پرونده برای ورود به مرحله اجرایی دوباره به ستاد شهرستان برمی گردد. در این مرحله کارشناس فرزندخواندگی ستاد شهرستان پرونده شما رو  به همراه یک نامه به دادگاه خانواده ارسال می‌کنند.

صادر شدن حکم سرپرستی موقت:

قدم بعدی شما برای گرفتن سرپرستی کودک، گرفتن نوبت دادگاه است که ممکن است چند ماهی به طول بیانجامد. ولی در همان جلسه اول قاضی حکم را صادر می‌کند و نیازی به مراجعه دوباره به دادگاه نیست. بسته به نظر قاضی در این جلسه ممکن است ابتدا یک حکم سرپرستی موقت 6 ماهه صادر شود. این بدان دلیل است که نحوه عملکرد و نگهداری شما از کودک مورد بررسی قرار گیرد. بر اساس این حکم کودک به مدت 6 ماه به صورت موقت به خانواده سپرده می‌شود، ولی نام کودک وارد شناسنامه والدین نمی‌شود. بعد از گذشتن این دوره 6 ماهه اگر بهزیستی از شرایط نگهداری کودک رضایت داشته باشد، رضایت خود را بوسیله یک نامه به دادگاه اعلام می‌نماید. سپس شما وارد مرحله آخر اقدام برای فرزندخواندگی می‌شوید. 

صدور حکم سرپرستی دائم و صدور شناسنامه برای کودک:

دوباره جلسه دادگاهی برگزار می‌شود و در این جلسه دادگاه حکم سرپرستی دائم را صادر می‌گردد. همچنین حکم صدور شناسنامه نیز صادر می‌شود. شما باید حکم دادگاه را به ثبت احوال منطقه زندگی خود ببرید و شناسنامه کودکی که الان دیگر فرزند شماست را بگیرید. بر طبق قانون، ثبت احوال نمی‌بایست اسمی از فرزندخواندگی در شناسنامه بیاورد بلکه فقط باید شماره حکم دادگاه را به صورت عددی چند رقمی در شناسنامه قید نماید. این نکته قابل توجه والدینی است که نمی‌خواهند به فرزندخوانده خود قضیه فرزندخوانده بودن او را بگویند و یا اینکه نمی‌خواهند فردی با دیدن شناسنامه کودک، متوجه این قضیه شود.