برو به محتوای اصلی

ویتاگنوس چیست و چه خواصی دارد؟

من کجام؟ اینجا کجاست؟

در جواب‌کو می‌تونید در مورد هر موضوعی سوال کنید، به سوالای بقیه جواب بدید و تجربتون رو به اشتراک بگذارید!

محدثه میرحسینی
محدثه میرحسینی،کارشناسی میکروبیولوژی

ویتاگنوس (VITAGNUS) نوعی داروی گیاهی است که به آن داروی زنان هم گفته می‌شود زیرا بسیاری از مشکلات مخصوص زنان را می‌توان با آن درمان کرد. ویتاگنوس اولین بار چند سال قبل به شکل قطره توسط داروسازی پورسینا تولید و به بازار عرضه شد ولی به دلیل مزه‌ی آن، که برای همگان مطلوب نیست، از ابتدای سال 1387 قرص آن به بازار ارائه می‌‏شود که همان خاصیت قطره را دارد. این دارو از گیاه پنج انگشت یا گیاه زنان با نام علمی «Vitex agnus castus» درست شده است. گیاه پنج انگشت درختچه‌ای چندساله و زیبا به ارتفاع دو متر یا کمی بلندتر است که برگ‌هایی پنجه مانند و زودآفت دارد. سطح تحتانی برگ‌های این گیاه پوشیده از کرک بوده و کدر به نظر می‌رسد و سطح رویی آنها سبز تیره می‌باشد. 

ویتاگنوس چیست و چه خواصی دارد؟

گل‌های این گیاه به رنگ آبی مایل به بنفش است که بعد از فصل گرده افشانی میوه‌ای به رنگ قهوه‌ای پررنگ می‌دهد که شبیه به فلفل سیاه هستند. نام عربی این گیاه «شجره ابراهیم» است. از تمام قسمت‌های این گیاه به خصوص میوه و برگ آن، بویی شبیه به بوی فلفل استشمام می‌شود. چوب ساقه این گیاه نیز محکم و سفت بوده و به رنگ قهوه‌ای روشن است. این گیاه در بستر رودها و مناطق پست و دره‌ها بیشتر دیده می‌شود. پنج انگشت بومی نواحی مرکزی آسیا بوده ولی به دلیل استفاده زیاد به سایر مناطق از جمله مدیترانه و جنوب اروپا نیز راه پیدا کرده است. در ایران این گیاه در نواحی مختلف البرز، تهران، کرج، خراسان، خرمشهر، کازرون، و برخی نقاط جنوبی نزدیک به خلیج فارس، بندر عباس و قم می‌روید. در ایران از این گیاه به عنوان گیاه زینتی استفاده می‌شود. قسمت مورد استفاده این گیاه میوه آن می‌باشد. اولین مورد گزارش شده از مصرف آن توسط بقراط بوده که از خوابانده آن در شراب در جهت کنترل خونریزی بعد از زایمان استفاده کرده است.

ویتاگنوس چیست و چه خواصی دارد؟

خواص ویتاگنوس

ویتاگنوس با تاثیرگذاری بر محور مرکزی ترشح هورمون در بدن یعنی هیپوتالاموس – هیپوفیز، با افزایش LH و کاهش FSH در درمان اختلالات زنانه موثر است:

تنظیم پریود:

 با افزایش ترشح پروژسترون به استروژن باعث بهتر شدن عملکرد تخمدان می‌شود و از این طریق اختلالات پریود را کاهش می‌دهد.

تنظیم ترشح پرولاکتین:

 اگر ترشح پرولاکتین افزایش یافته باشد، این دارو با اتصال مستقیم بر روی گیرنده‌های دوپامینی منجر به کاهش ترشح پرولاکتین می‌شود.

جلوگیری از اختلالات سینه‌ها: 

در زمان پریود از اختلالات سینه‌ها جلوگیری می‌کند و باعث افزایش ترشح شیر از سینه‌ها شده و همچنین منجر به افزایش سایز سینه‌ها می‌گردد.

کاهش علایم یائسگی: 

این دارو با بهبود ترشحات هورمونی از میزان عوارض در زمان یائسگی می‌کاهد، به خصوص گرگرفتگی را به طرز محسوسی کاهش می‌دهد.

مهار فیبروم رحم: 

مصرف ویتاگوس از رشد فیبروم در جدار رحم جلوگیری می‌کند. در این حالت باید روزی دو عدد قرص حداقل به مدت 6 ماه و در صورت لزوم به مدت طولانی‌تر مصرف شود.

از بین بردن عوارض قبل از پریود (PMS): 

عوارض قبل از آغاز دوره پریودی در 30 الی 40 درصد از بانوان رخ می‌دهد. این عوارض شامل سردرد، حساس شدن سینه‌ها، خستگی، میل به غذای بیشتر و شیرین، عدم تمرکز، نفخ، درد و اسپاسم در عضلانی، تشویش و اضطراب، تحریک‌پذیری، افسردگی و تغییرات خلق و خو می‌باشد که در افراد مختلف شدت آن متفاوت است. برای این منظور قرص ویتاگنوس باید حدود یک هفته قبل از قاعدگی تا هنگام قاعدگی و یا تا پایان دوره قاعدگی روزانه 2 وعده میل شود.

برطرف کردن عوارض بالا رفتن استروژن خون (LFD): 

عوارض بالا رفتن استروژن خون عبارتند از پریود زیاد، لکه ‏بینی، قطع قاعدگی یا قاعدگی مکرر. برای این منظور باید به مدت 3 الی 4 ماه روزانه 2 عدد قرص ویتاگوس مصرف شود.

از بین بردن عوارض یائسگی: 

عوارض یائسگی عبارتند از گرگرفتگی، تعریق، خستگی، دلهره و اضطراب، خشکی پوست و شکستگی ناخن، پوکی استخوان، افسردگی، تغییر خلق و خو و عوارض قلبی. برای از بین بردن این عوارض باید به مدت دو سال یا بیشتر روزانه یک عدد قرص ویتاگوس مصرف شود.

کنترل و رفع آکنه یا جوش‌های صورت: 

آکنه و جوش صورت در اغلب خانم‌ها به دلیل اختلالات هورمونی آنها می‌باشد به همین دلیل داروهای پوستی و موضعی فقط به طور موقت باعث بهبود می‌‏شوند، لذا برای درمان اساسی باید هورمون ‌ها تنظیم شوند. در این موارد باید به مدت 3 ماه روزانه دو عدد قرص ویتاگوس مصرف شود و در صورت لزوم به مدت طولانی‌تری این درمان را ادامه داد.

کاهش و کنترل کیست پستان و تخمدان: 

برحسب میزان کیست‌هایی که در تخمدان و یا سینه وجود دارند، این دارو می‌تواند باعث از بین رفتن، کاهش و یا توقف کیست‌های تخمدان و پستان شود. برای این منظور باید روزانه دو عدد از این قرص مصرف شود و تا زمانی که بهبود یا درمان حاصل گردد، ادامه یابد.

کنترل چاقی‌هایی که دلیل هورمونی دارند: 

بسیاری از چاقی‏‌ها در خانم‏‌ها مربوط به اختلال در عملکرد هورمون‌ها است، لذا تنظیم هورمون‏‌ها می‌‏تواند باعث کنترل چاقی گردد. برای این منظور روزی دو عدد قرص تا مدت زمانی که درمان حاصل شود باید مصرف شود.

درمان نازایی به علت LFD: 

اگر از این قرص روزانه دو عددو به مدت 6 یا 12 ماه مصرف شود با احتمال 30 درصدی سبب درمان این نوع از نازایی می‌شود.

پیشگیری از قاعدگی دردناک:

این دارو با تنظیم هورمون‌های زنانه از بروز پریود دردناک پیشگیری می‌کند.

درمان نارسایی تخمدان (Corpus Luteum insufficiency): 

در مواردی که تخمدان قادر به تخمک‌گذاری نمی‌باشد با اصلاح نسبت پروژسترون به استروژن باعث افزایش عملکرد تخمدان و بهبود تخمک‌گذاری می‌شود.

قطع غیر طبیعی پریود:

باعث درمان قطع شدن غیر طبیعی پریود و افزایش یا کاهش میزان خونریزی و اختلال زمان بروز پریود می‌شود.

موارد منع مصرف و احتیاط:

  • در کسانیکه سابقه حساسیت پوستی دارند احتمال بروز ضایعات پوستی بیشتر است.
  • در مواردی که بعد از زایمان مصرف شود زمان شروع اولین پریود را جلو می‌اندازد.
  • مردان به خاطر ترکیبات استروژنیک این گیاه نباید از آن استفاده کنند.
  • زنان شیرده، باردار یا زنانی که احتمال حاملگی شان می‌رود باید با پزشک در مورد استفاده آن مشورت کنند.
  • این گیاه نباید به همراه قرص‌های ضد بارداری استفاده شود.
  • افرادی که دچار اختلال در مقادیر دوپامین هستند نباید از این گیاه استفاده کنند.

عوارض جانبی:

قرص و قطره ویتاگنوس در حد مصرف دارویی، عارضه جانبی ندارد و می‌‏توان آن را بدون هیچ نگرانی سال‏‌ها مصرف کرد. 

فقط در 1 تا 2 درصد از خانم‏‌ها، مصرف آن ممکن است باعث خارش پوست، تهوع و اسهال در روزهای اول شود.

همچنین، در 2 تا 4 درصد خانم‌‏ها، در ماه اول و دوم ممکن است باعث افزایش خونریزی ماهیانه شود.

اصولاً این عوارض جدی نبوده و گذرا هستند، ولی در صورتی که فردی نسبت به دارو حساسیت بالایی داشته باشد، باید از مصرف آن خودداری کند.

۸