برو به محتوای اصلی
ناشناس
۳ سال پیش پرسیده شده

عفونت ادراری نوزادان و کودکان چیست؟ چگونه درمان می‌شود؟

علائم عفونت ادراری کودکان چیست؟

من کجام؟ اینجا کجاست؟

در جوابکو می‌تونید در مورد هر موضوعی سوال کنید، به سوالای بقیه جواب بدید و تجربه‌تون رو به اشتراک بگذارید!

مزدک صدقی
مدیر مارکتینگ و شبکه‌های اجتماعی

عفونت ادراری کودکان و نوزادان نوعی عفونت است که در مجاری ادراری آنان ایجاد می‌شود.اغلب عفونت‌ها به دلیل وجود میکروب‌ها که ارگانیسم‌های بسیار کوچک هستند و بدون میکروسکوپ نمی‌توان آنها را دید، ایجاد می‌گردند. میکروب‌ها و باکتری‌ها شایع‌ترین علل ایجادکننده عفونت هستند و معمولا زمانی که وارد دستگاه ادرار شوند قبل از آن که باعث ایجاد علائمی گردند به سرعت توسط بدن دفع می‌شوند. اما در برخی مواقع هاص و به دلیل وجود ضعف‌هایی، باکتری‌ها و میکروب‌ها بر سیستم دفاعی طبیعی بدن غلبه کرده و باعث ایجاد عفونت در مجاری ادراری می‌شوند.

عفونت ادراری نوزادان و کودکان چیست؟ چگونه درمان می‌شود؟

عفونت ادراری نوزادان بیماری است که چندان شایع نیست و 3 تا 5 درصد دختران و 1 درصد پسران عفونت ادراری را تجربه می‌کنند. در صورتی که نوزادی به عفونت ادراری دچار شده و این بیماری توسط والدین پیگیری نشود ممکن است عواقبی بسیار جدی به دنبال داشته باشد. تمامی والدین باید علائم، علل و روش‌های درمان عفونت ادراری را بدانند تا در صورت بروز این بیماری بتوانند کودک خود را از آسیب‌های احتمالی محفوظ بدارند. عفونت ادراری بیماری است که دلیل خیلی واضحی برای آن وجود ندارد اما جزء بیماری‌هایی است که در صورتی که به موقع شناسایی نشود، ممکن است باعث نارسایی‌های کلیه در کودک شما شود. بروز عفونت ادراری در کودکان ممکن از نشان‌دهنده وجود اختلال مهم‌تری در دستگاه ادراری کودک شما باشد. متخصصان کودک همواره به والدین توصیه می‌کنند که به علائم این بیماری در نوزاد خود دقت نمایند تا در صورت بروز آن، بسیار سریع درمان شده و یا از پیشرفت آن جلوگیری شود.

علائم عفونت ادراری در کودکان و نوزادان

مهم‌ترین علامت عفونت ادراری و در برخی مواقع تنها علامت آن، تب بی‌دلیل کودک است و بسیاری از کودکان که دچار عفونت ادراری می‌شوند به جز تب علامت دیگری ندارند. برخی دیگر نیز علاوه بر تب ممکن است دارای علائم دیگری باشند که شامل موارد زیر است:

  • داشتن تکرر ادرار
  • بروز اختلال در تخلیه مثانه
  • وجود داشتن شب ادراری در کودکانی که از پوشک گرفته شده‌اند
  • درد و سوزش داشتن در زمان دفع ادرار
  • وجود بوی بد در ادرار
  • کف‌آلود بودن ادرار
  • وجود داشتن خون در ادرار
  • تحریک‌‌پذیری بی‌دلیل
  • عصبی بودن بی‌دلیل در بلند مدت
  • وجود حالت تهوع
  • بی‌اشتها شدن کودک
  • لرز داشتن کودک
  • وجود درد در ناحیه شکم، کمر و پهلو
  • احساس خستگی
  • اسهال بودن
  • زردی پوست و تغییر رنگ سفیدی چشم در نوزادان (زردی گرفتن نوزاد)
  • گریه کردن و یا بروز علائم دیگری که مبنی بر وجود درد و سوزش در مجاری ادراری کودک است

میزان شیوع عفونت ادراری در پسرها و دخترها

عفونت ادراری یکی از بیماری‌هایی است که میزان شیوع آن در دخترها بسیار بیشتر از پسرها است. دلیل شیوع آن در کودکان دختر متفاوت بودن ساختار سیستم ادراری و تناسلی‌شان است. اما تا قبل از یک سالگی، شیوع عفونت ادراری در پسران بیشتر از دختران است و همچنین تا قبل از 6 ماهگی در پسرهای ختنه نشده ده برابر بیش از پسرهای ختنه شده است. به این دلیل متخصصان اطفال انجام ختنه را تا قبل از یک سالگی و حتی در ماه اول تولد، به عنوان یکی از عواملی که به جلوگیری از عفونت ادراری کمک می‌کند، توصیه می‌کنند. ولی در سنین بالاتر و بخصوص دوران مدرسه و در سنین بلوغ عفونت ادراری در دخترها بیشتر شیوع دارد.

دلایل شایع عفونت ادراری

اگر والدین نسبت به نشانه‌های عفونت ادراری و درمان نشدن این بیماری بی‌توجه باشند، می‌تواند عوارض سنگین و جبران‌ناپذیری از جمله از دست رفتن کلیه‌ها را به دنبال داشته باشد. دلایل زیادی می‌تواند سبب مبتلا شدن نوزادان و کودکان به عفونت ادراری شود که باید تمامی آنها مورد بررسی قرار گیرد. عفونت‌های مکرر ادراری را همیشه نباید به سرماخوردگی یا دیگر بیماری‌هایی که به سادگی درمان می‌شود نسبت داد، زیرا در موارد زیادی مشاهده شده که اهمال در درمان عفونت‌های ادراری سبب از دست رفتن کلیه‌ها، دیالیزی شدن کودک و نیاز وی به کلیه پیوندی شده است.

اگر کودکی به دلیل وجود علائم مشکوک به عفونت ادراری به پزشک مراجعه کند، پزشک مربوطه او را تحت آزمایش‌های مختلفی قرار می‌دهد تا در صورت وجود عفونت ادراری آن را به وسیله آنتی‌بیوتیک درمان نماید. برخی اوقات نقص‌های تکاملی در دستگاه ادراری نوزاد و یا کودک وجود دارد که در این صورت بررسی‌های بیشتری توسط پزشک صورت می‌گیرد و درمان‌ جدی‌تری در پیش گرفته می‌شود. بیش از 30 درصد از کودکان و نوزادانی که دچار عفونت ادراری می‌شوند، دارای نقص تکاملی در سیستم ادراری می‌باشند. یعنی منشأ 30 درصد عفونت‌های ادراری در کودکان مربوط به نقص تکاملی دستگاه ادراری از بدو تولد است که بی‌توجهی نسبت به آن به تکرار عفونت‌های ادراری و از دست رفتن کلیه‌ها منجر می‌شود. تنگی لگن یا انسداد راه خروج ادرار از مثانه جزء نقص تکاملی دستگاه ادراری محسوب می‌شوند. این عوامل می‌توانند باعث ابتلا به عفونت ادراری در کودکان و نوزادان شوند.

یکی دیگر از دلایلی که باعث بروز عفونت ادراری در کودکان و نوزادان می‌شود، جمع شدن میکروب‌ها در اطراف مجرای ادراری است. این عارضه بیشتر در پسرانی رخ می‌دهد که ختنه نشده‌اند. بنابر این اغلب توصیه می‌شود که پسران هرچه زودتر بعد از تولد خود ختنه شوند. دلیل دیگری که برای عفونت ادراری وجود دارد، رفلاکس یا برگشت ادرار از مثانه است. برگشت ادراری به معنای آن است که ادرار از مثانه به سمت بالا بر می‌گردد. این بیماری بسیار مهم است، زیرا ممکن است باعث تخریب و از کار افتادن کلیه‌ها شود.

عوارض عفونت ادراری

اغلب عفونت‌های ادراری کودکان خطرناک نیستند اما برخی از عفونت‌ها می‌توانند منجر به ایجاد عوارض جدی شوند. از عوارض عفونت‌های ادراری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • عفونت‌های کلیوی مزمن که عفونت‌هایی هستند که برای مدت زیادی در بدن باقی می‌مانند و می‌توانند باعث آسیب‌های دائمی شوند
  • برخی عفونت‌های کلیوی حاد که عفونت‌هایی هستند که به طور ناگهانی ایجاد می‌شوند و ممکن است مهلک باشند به خصوص اگر باکتری‌ها وارد جریان خون شوند
  • زخم شدن کلیه‌ها
  • ضعف عملکرد کلیه‌ها
  • فشار خون بالا
  • امکان ایجاد عفونت‌های خطرناک در بدن که به آنها سپسیس یا عفونت خون گفته می‌شود
  • معمولاً در نوزادان تازه متولد شده و کودکان نوپا که ممکن است چیزی باعث انسداد ادرار آنها شود
  • و...
عفونت ادراری نوزادان و کودکان چیست؟ چگونه درمان می‌شود؟

چه زمانی باید والدین به پزشک مراجعه کنند؟

والدین باید توجه کنند و در صورتی که هر یک از علائم زیر را در کودک خود مشاهده کردند به پزشک مراجعه نمایند:

  • بروز تب 38 درجه سلسیوس و یا بالاتر از آن در نوزادان
  • بروز تب 38.3 درجه سلسیوس و یا بالاتر از آن در کودکان
  • داشتن احساس سوزش در هنگام دفع ادرار
  • داشتن تکرر ادرار
  • نیاز فوری به دفع ادرار حتی زمانی که مقدار کمی ادرار وجود دارد
  • داشتن درد در ناحیه پهلو، کمر و یا زیر دنده‌ها
  • بوی بد ادرار
  • خونی بودن ادرار
  • تیره بودن ادرار
  • کف‌آلود بودن ادرار

نحوه تشخیص عفونت ادراری

عفونت‌های ادراری به کمک آزمایش ادرار تشخیص داده می‌شوند. روش جمع‌آوری ادرار به سن کودک شما بستگی دارد:

  • اگر نوزاد یا کودک شما هنوز از پوشک استفاده می‌کند ممکن است پزشک پلاستیک مخصوصی را برای جمع‌آوری ادرار در پوشک او قرار دهد که دارای کیسه‌ای است که روبروی محل ادرار کودک و اطراف مجرای ادرار او قرار می‌گیرد و با صابون، آب گرم یا با یک تمیزکننده استریل شسته شده است. کیسه باید بلافاصله پس از پر شدن با ادرار برداشته شود و نمونه ادرار بلافاصله تحت آزمایش قرار گیرد.
  • برای کودکان نوپا ممکن است ادرار با یک لوله باریک به نام کاتتر جمع‌آوری شود. در زمان استفاده از کاتتر، پزشک کودک را با استفاده از مواد ضدعفونی‌کننده تمیز می‌کند. کاتتر به آرامی در مجرای ادرار قرار داده می‌شود تا به مثانه برسد. سپس مثانه تخلیه می‌شود. با استفاده از کاتتر باکتری‌های موجود روی پوست وارد نمونه ادرار نمی‌شوند. یک روش دیگر برای دریافت نمونه ادرار کودکان نوپا این است که یک سوزن مستقیماً از روی پوست زیر شکم وارد مثانه کودک می‌شود. با استفاده از سوزن نیز از ورود باکتری‌های موجود روی سطح پوست به نمونه ادرار جلوگیری می‌شود.
  • به کودکان بزرگ‌تر ظرفی داده می‌شود تا ادرار را در آن بریزند.

روش‌های پیشگیری از عفونت ادراری

  • با رعایت نکات زیر می‌توانید از بروز عفونت‌های ادراری در کودک پیشگیری کنید:
    به کودک آموزش دهید که ادرار خود را نگه ندارد و هر زمان که احساس نیاز به دفع ادرار کرد فوراً این کار را انجام دهد.
  • به کودک آموزش دهید که چگونه پس از دفع ادرار خود را تمیز کرده تا از ورود باکتری‌ها به مجرای ادرار او جلوگیری شود.
  • لباس‌های گشاد و راحت به کودک بپوشانید. لباس‌های تنگ رطوبت را حبس کرده و باعث رشد باکتری می‌شوند.
  • از لباس‌های زیر نخی برای کودکان استفاده کنید. زیرا لباس‌های نخی با جریان هوا خشک می‌شود.
  • اگر کودک به یبوست مبتلا است برای درمان او با پزشک مشورت کنید تا بهترین روش درمانی را به شما پیشنهاد دهد.

درمان عفونت ادراری در کودکان و نوزادان

برای درمان کودکان و نوزادانی که به عفونت ادراری دچار می‌شوند از آنتی‌بیوتیک و یا درمان‌های خانگی استفاده می‌شود.

درمان با آنتی‌بیوتیک‌ها
کودکان نوپا و خردسالان مبتلا به عفونت‌های ادراری باید هر چه سریع‌تر تحت درمان قرار گیرند تا کلیه‌های آنها آسیب نبیند. پزشک احتمالاً اولین اقدامات درمانی را بر پایه علائم موجود و نتایج آزمایش ادرار کودک تجویز کرده و منتظر نتایج کشت ادرار نمی‌شود.
اگر کودک شما کمتر از ۳ سال داشته و حالت تهوع شدید دارد و نمی‌تواند دارو مصرف کند یا سیستم ایمنی بدن او ضعیف است ممکن است پزشک به او آنتی‌بیوتیک تزریق کند. همچنین ممکن است پزشک کودک شما را برای مدت کوتاهی در بیمارستان بستری نماید و آنتی‌بیوتیک به صورت داخل وریدی به وی تزریق شود. پس از این که تب و علائم دیگر کودک شما بهبود یافت و کودک حالش بهتر شد، پزشک آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی را برای وی تجویز می‌کند. کودک باید هر چه بیشتر می‌تواند مایعات بنوشد اما نیابد او را مجبور کنید که به زور مایعات بخورد. اگر کودک شما تمایل به نوشیدن مایعات ندارد یا قادر به نوشیدن نیست با پزشک تماس بگیرید. همچنین اگر کودک شما برای تحمل درد ناشی از عفونت ادراری نیاز به مصرف دارو دارد با پزشک صحبت کنید، ممکن است پزشک مصرف داروهای مسکن بدون نیاز به نسخه پزشک را برای کودک شما تجویز کند. استفاده از کیسه‌های گرم روی کمر یا روی شکم می‌تواند به بهبود علائم کمک کند.
مراقبت‌های خانگی
کودک باید هر چه می‌تواند مایعات بنوشد اما نباید او را مجبور کنید که مقادیر زیادی مایعات بخورد. اگر کودک شما تمایلی به نوشیدن مایعات ندارد و یا قادر به نوشیدن نیست به پزشک اطلاع دهید. همچنین در صورتی که کودک از درد ناشی از ابتلا به عفونت ادراری رنج می‌برد به پزشک مراجعه کرده تا با تجویز داروهای مسکن بدون نیاز به نسخه پزشک به کاهش درد وی کمک کند. همچنین استفاده از کیسه‌های گرم روی کمر یا شکم می‌تواند در کاهش علائم مؤثر واقع شود.

پویا عبدی
مشاور روانشناس
در اصل پاسخ به "علائم عفونت ادراری کودکان چیست؟" ارسال شده بود

علائم و نشانه‌های کودکانی که مبتلا به عفونت دستگاه ادراری هستند بسیار مبهم است چه بسا که در کودکان کوچک‌تر نیز قابل تشخیص نبوده و والدین دیرتر متوجه این مشکل در کودک خود شوند. با این حال علائم زیر می‌تواند نشان‌دهنده مشکلات عفونت ادراری در کودکان باشد:

_ اسهال و استفراغ مکرر

 _ درجه حرارت بالای بدن

_ کج‌خلقی

_ خستگی و کمبود انرژی

_ تغذیه ضعیف و عدم وزن‌‎گیری

_ سوزش ادرار یا بی‌قراری در حین ادرار کردن

_ درد در ناحیه زیر ناف و درد شکم

_ تغییر رنگ ادرار و یا خون در ادرار

_ بوی بد ادرار از علل عفونت‌ ادراری کودکان

_ زردی پوست و سفیدی چشم در کودکان بسیار خردسال

منبع: عفونت‌ ادراری کودکان | علل، علائم و درمان عفونت‌ ادراری کودکان۱۶