برو به محتوای اصلی

وستینگ (Vesting) چیست و چرا برای یک استارتاپ اهمیت دارد؟

۳

من کجام؟ اینجا کجاست؟

در جواب‌کو می‌تونید در مورد هر موضوعی سوال کنید، به سوالای بقیه جواب بدید و تجربتون رو به اشتراک بگذارید!

مهدی علیپور (دکتر استارتاپ)
مهدی علیپور (دکتر استارتاپ)، مربی استارتاپ ناب - مدیر محصول

جواب سوالم رو با یک مثال خدمتتون ارایه میدم (فکر می‌کنم در این موردها مثال خیلی میتونه کمک کنه).

توضیح: اعداد ارایه شده فرضی هست و هیچ منطقی پشتش نیست، جز سهولت محاسبه.

ببینید فرض کنید من و شما با هم شریک هستیم، 50 درصد من 50 درصد شما (نمیشه من 51 درصد، شما 49 درصد؟ فرض کنید این دعواها رو کردیم). من و شما با هم کلی تلاش کردیم و استارتاپمون رو به یه جایی رسوندیم. ارزش استارتاپمون شده 1 میلیارد تومان (داستان ارزش و ارزشگذاری هم داستانیه که خودش جای بحث داره). ما سرمایه‌گذار جذب می‌کنیم. فردای روز جذب سرمایه، تلفن شما زنگ میخوره و شما هم گوشی رو بر می‌دارید و من میگم، آقا من میخوام برم خارج برای ادامه تحصیل و میخوام بیخیال کارآفرینی بشم و می‌گم من 48 درصد سهام دارم و کل 48 درصدم رو میخوام از شرکت، اینا رو بخرین که من باید برم!

سوال: مگه اول 50 درصد نبودیم، چطور الان شد 48 درصد؟ شما وقتی سرمایه‌گذار جذب می‌کنی باید بهش سرمایه واگذار کنی، پس دیگه سهام شما 50 درصد روز اول نیست. فرض میکنیم  شما و شریکتون نفری یک درصد رو واگذار کردین (عمرا سرمایه‌گذار با این درصدها راضی بشه).

بریم سراغ ادامه داستان: شما تعجب می‌کنید! میگید مرد حسابی می‌خوای بزاری بری!؟

منم میگم: آره. 

خلاصه مشکلات شروع میشه...

برای رفع این مشکل یه راهکاری وجود داره به نام وستینگ، یعنی چی؟ یعنی اینکه شما درسته که سهامدار هستی، ولی سهامت در صورتی بهت تعلق می‌گیره که یه سری تعهدات رو به انجام برسونی و تا یه زمانی پای کار واستی! نه اینکه وسط کار بزاری بری!

یه جورایی شما بعنوان سهامدار، سهامت در رهن شرکت قرار میگیره و اگر در یه مدت زمان مشخص در شرکت باشی و تلاش کنی سهام بهت تعلق میگیره، در غیر اینصورت داستان میشه و همه سهام بهت تعلق نمیگیره!

یه جورایی میگن مثلا آقا مهدی: شما درسته 48 درصد سهام داری ولی باید 4 سال تو شرکت فعالیت کنی پا به پای بقیه تا این سهام تثبیت بشه (این واژه رو یه جورایی خودم ابداع کردم). یعنی آقا طی 4 سال، که هر سال 12 ماه داره و کلا میشه 48 ماه، ما هر ماه 1 درصد از سهامتو بهت پس می‌دیم! (تثبیت می‌کنیم)

مهدی : آقا... یعنی چی من میخوام برم 6 ماه دیگه، پذیرش گرفتم! 

جواب : مهدی جان چون ما با هم قرار داد وستینگ داریم، شرمنده 6 درصد بیشتر بهت تعلق نمیگیره! تازه با رفتنت کلی ضرر به ما میزنی‌ها!

در این داستان Vesting یک اصطلاح باحال دیگه هم هست به نام Cliff 

مثلا در حالت قبلی وستینگ من 4 ساله بود! ممکن بود اینجوری باشه ببینید...

آقا قرار داد ما وستینگ 4 ساله با Cliff یک سال هست! یعنی چی:

یعنی اگر قبل از یکسال برم هیچی بهم تعلق نمیگیره ولی بعد از ماه 12، یهو 12 درصدم یه جا بهم داده میشه! از ماه 13 به بعد همون 1 درصد، 1 درصد تثبیت میشه!

سوال: آیا در ایران میشه اینکار رو کرد: آقا اینجا تو آمریکا این قوانین مثل آب خوردن هست تو قانون تجارتشون، تو ایران هم ظاهرا میشه، البته با هزار ترفند و داستان. باید به متخصصین حقوق مراجعه کنید. یه استارتاپی هست تو این زمینه‌ها کار کرده منم ازشون مشورت گرفتم خودم، انصافا بچه‌های خوبی هستن و وقت میزارن! اسمش دادسان هست. یه سری بهشون بزنید. الان وبسایت وندادم دیدم خیلی خوب بود.

کلا در ایران ظاهرا داستان زیاد داره ولی نشدنی نیست. میشه شبیه‌سازی‌اش کرد.

۱۹
محمدحسین امیری
محمدحسین امیری، مدیرعامل وینداد

یکی از بزرگترین اشتباهاتی که موسسین کسب و کارها و استارتاپ‌ها در ابتدای کار انجام می‌دهند این است که به افرادی در تیم سهام و ارزش می‌دهند، اما این افراد به اندازه این سهام فعالیت و تلاش نمی‌کنند و این افراد در آینده کسب و کار مشکلاتی را بوجود می‌آورند و خواستار سهام خود هستند در صورتی که به اندازه کافی در کسب و کار دخیل و فعال نبودند و در واقع سهام و ارزش اولیه که به آنها تخصیص داده شده حق آن‌ها نبوده است.

برای جلوگیری از این اتفاق معمولا از برنامه زمانی رهن سهام یا۶ وستینگ ۶(Vesting Schedule) استفاده می‌کنند، این برنامه زمانی به این صورت عمل می‌کند که هر فرد بنا به زمان و معیارهای مربوطه می‌تواند سهام خود را دریافت کند.
در واقع سهام بنیانگذاران و افراد کلیدی سهامی است که طی چندین سال فعالیت و تلاش در شرکت به مالکیت قطعی آنها در می‌آید که در اصطلاح به آن وستینگ می‌گویند.

با توجه به چارچوب و ضوابط قانونی تعریف شده در حقوق ایران و محدودیت‌های موجود، امکان پیاده‌سازی این قرارداد به شکل مرسوم وجود ندارد. از این روی ما در وینداد۱۳ با همراهی کارشناسان حقوقی مجرب و حرفه‌ای خودساز و کاری را در نظر گرفته‌ایم، به این صورت که همه شرکا در ابتدا به نسبت مورد توافق سهام‌دار شرکت شده ولی با این تفاوت که سهام بنیان‌گذاران در رهن شرکت قرار می‌گیرد.

۱۴
نیلوفر طاهری
نیلوفر طاهری، مشاور حقوقی کسب و کارهای نوپا

از شروط مهم و اساسی در قراردادهایی که میان تیم کارآفرین و سرمایه‌گذاران برای تشکیل استارتاپ‌ها و یا سرمایه‌گذاری در آن‌ها مندرج می‌شود، شرط مربوط به «تخصیص تدریجی سهام» است.

برای شرکت‌های استارتاپی، به ویژه سرمایه‌گذاران آن‌ها که علاوه بر ایده آن‌ها بر خود آن افراد سرمایه‌گذاری نموده‌اند، حضور تک تک اعضای تیم کارآفرین که صاحبان اصلی ایده می‌باشند دارای اهمیت زیادی دارد. یکی از ابزارهای قراردادی برای حفظ آن‌ها در شرکت تازه تاسیس، استفاده از شرط مربوط به «تخصیص تدریجی سهام» است. در این شرط دوره‌ای تعیین می‌شود و این دوره می‌بایست سپری شود تا حق دسترسی کامل به حقوق و مزایای ناشی از آن، به تیم کارآفرین سهامدار برسد.

در واقع در این دوره دارنده سهم، کنترل و مالکیت کامل برای یک دوره زمانی مشخص را نسبت به سهام خود را نخواهد داشت. در این شرط فرمولی تعیین می‌شود تا در صورتی که یکی از کارآفرینان پیش از پایان آن دوره قصد خروج از شرکت استارتاپی را داشته باشند، مشخص شود مالک چند درصد از سهام شرکت به صورت قطعی و نهایی شده است و چند درصد از آن را می‌بایست به سایر سهامداران به سبب آنکه زودتر از موعد مقرر از شرکت خارج شده است، منتقل نماید.

در واقع پیش شرط بسیاری از سرمایه‌گذاران برای سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌ها این است که تمام سهام‌هایی که در مالکیت تیم کارآفرین که موسسین اصلی استارتاپ می‌باشند و مشمول فرآیند تخصیص تدریجی شوند.

رایج‌ترین فرمولی که در شرکت‌های نوپا به کار برده می‌شود بدین نحو است که یک دوره یک ساله در نظر گرفته می‌شود و بعد از تخصیص قسمتی از حقوق و امتیازات به کارآفرین از این دوره یک ساله، این فرمول به صورت ماهانه تا پایان چهار سال در نظر گرفته می‌شود. به این معنی که اگر یکی از اعضای تیم کارآفرین، پیش از یک سال شرکت را ترک نماید، سهامی به وی تعلق نخواهد گرفت (به این دوره اصطلاحا Cliff گفته می‌شود، بدین معنی که کارآفرین حداقل می‌بایست به مدت یک سال در خدمت شرکت بماند تا درصدی از سهام به وی تخصیص یابد) و در صورتی که یک سال کامل در خدمت شرکت بماند، و پس از آن تصمیم به خروج از شرکت بگیرد، تنها 25 درصد از سهامی که در ابتدا به وی منتقل شده است، به صورت قطعی به وی تخصیص می‌یابد و متعهد است مابقی سهام خود را به سایر سهام داران منتقل نماید. در صورتی که پس از پایان دوره یک ساله مذکور در شرکت باقی بماند، از آن به بعد، باقیمانده سهام به صورت ماهانه تخصیص می‌یابد.

مثال: کارآفرینی که شرکت را پس از ۱۸ ماه ترک نماید، اگر مدت دوره تخصیص تدریجی سهام به وی ۴ ساله باشد در اینصورت تنها ۳۷/۵ درصد میزان سهامش به وی تعلق می‌گیرد. بدین صورت که به ازای گذشت هر سال ۲۵ درصد از میزان سهامش به او اختصاص داده می‌شود و  به دلیل وجود دوره یک سال Cliff پس از ۱۲ ماه، ۲۵ درصد از میزان سهام و ۶ ماه پس از یک سال Cliff که به ازای هر ماه تقریبا ۲/۰۸ درصد به او اختصاص داده خواهد شد لذا برای ۶ ماه ۱۲/۵ درصد به او تخصیص داده خواهد شد.

۳۷/۵ = (۲۵/۱۲)*۶ + ۲۵

غالبا سهامی که به کارآفرین پس از خروج از شرکت باید به سایر سهامداران منتقل نماید، تبدیل به سهام تشویقی خواهد شد تا در صورت ورود افراد جدید به شرکت، به ایشان منتقل گردد.

۱۲
زینب حضرتی
زینب حضرتی، هنرجوی طراحی مُد

 در واقع به نوع تخصیص سهامی می‌گویند که بنیانگذاران را در برابر یکدیگر محافظت می‌نماید. بطور مثال اگر ۲ بنیانگذار هر کدام ۵۰ درصدسهام شرکت را داشته باشند و قرار باشد سهام خود را طی ۵ سال (بصورت وستینگ) دریافت کنند، در صورتی که یکی از آنها پس از ۲ سال از شرکت خارج شود, تنها ۲۰ درصد از سهام شرکت را خواهد داشت و در واقع ۳۰ درصد باقیمانده به سهامدار دیگر برمی‌گردد. وستینگ سهام، بنیانگذاران را از هم محافظت می‌کند، ریسک را کاهش می‌دهد و اجازه میدهد که تنها نگرانی شما پیشرفت استارتاپتان باشد.

۱۱

سوالات مرتبط

آمار سوال

👁️ ۳۱۸ نمایش
👤 ۳ دنبال‌کننده
🗓 ۹ ماه پیش پرسیده شده
📈 آمار بازدید در این ماه

سوال رو به اشتراک بگذار