برو به محتوای اصلی

برای تست کردن محصول خود، چگونه کاربران مد نظر را انتخاب کرده و با آن‌ها مصاحبه می‌کنید؟ این فرآیند چگونه است و معمولا چقدر هزینه لازم دارد؟

۱

من کجام؟ اینجا کجاست؟

در جواب‌کو می‌تونید در مورد هر موضوعی سوال کنید، به سوالای بقیه جواب بدید و تجربتون رو به اشتراک بگذارید!

عرفان آریان‌منش، دیجیتال مارکتر و طراح تجربه کاربری

یکی از مراحل مهم و کلیدی در طراحی تجربه کاربری آزمون کاربردپذیریه. آزمون کاربردپذیری (Usability) به شما کمک میکنه که مشکلات و موانعی که موقع استفاده از خدمات و محصولتون برای کاربر پیش میاد شناسایی و رفع و محصول کاربردی‌تری رو ارائه دهید. متدهای مختلفی برای این آزمون وجود داره. بر طبق یافته‌های گروه نلسون نورمن (NN group) اگه ۱۵ نفر از محصول شما استفاده کنن کلیه مشکلات آن شناسایی میشه، ولی برای پیدا کردن  ۸۰ درصد از مشکلات همون ۵ نفر اول کافیه. در گام اول شما باید  ۵ نفر از افرادی که شخصیتی نزدیک به کاربر هدف شما دارند رو انتخاب و ازشون درخواست کنید هرکدام برای جلسات نیم ساعته آزمون کاربردپذیری به دفترتون بیان. کنارشون بشینید و هنگام تعامل افراد با محصول مشاهداتون رو یادداشت کنید، بهتره یه دوربین برای ضبط حالات کاربر هم قرار بدید، میتونید از ابزارهای ضبط تصویر صفحه نمایش مثل Camtasia برای ویندوز و DU Recorder برای اندروید هم استفاده کنید. قبلش واسشون از کارتون توضیح بدین و هدف از این آزمون رو شرح بدید. ازشون بخواید هنگام کار با محصول بلند فکر کنند و هرچی تو ذهنشونه به زبون بیارن. راهنماییشون نکنید و بزارید با خیال راحت اشتباه کنند. ازشون تسکهایی مانند ثبت نام در سیستم، تمدید اشتراک، خرید یک محصول رو درخواست کنید و نحوه انجام هر کردوم از این تسکها رو بررسی کنید. بعد از اینکه از این پنج نفر آزمون رو گرفتید شروع به تحلیل داده‌های بدست اومده کنید و مشکلات شناسایی شده رو اصلاح کنید. اگه وقت و انرژیش رو داشتید و یا با اصلاحات انجام شده تغییرات بنیادی ایجاد شده بود، این فرآیند آزمون و اصلاح رو دوباره تکرار کنید. در طراحی اولیه تجربه و رابط کاربری اغلب مشکلاتی وجود داره که از دید اعضای تیم پنهان میمونه و با آزمودن قابلیتها و کمک گرفتن از زاویه دید دیگران، این موانع قبل از اینکه خسارتی وارد کنن با وقت و هزینه کم شناسایی و حل میشه.

میتونید با استفاده از ابزارهای نمونه‌سازی مثل invision هم نمونه‌سازیتون رو انجام بدین، در این روش هیچ کدی پشت صفحات نیست و فقط از عکسهای قابل کلیک کردن تشکیل شدن. این روش نمونه‌سازی اغلب برای نشون دادن به اعضای تیم و دمو کردن ایده استفاده میشه و برای آزمون کاربردپذیری توصیه نمیشه. 

۶
سیاوش محمودیان ، بنیانگذار جواب‌کو

به نظر من این موضوع خیلی بستگی به مرحله‌ای هست که محصول شما در اون قرار داره.

در صورتی که در حال ارائه نسخه MVP و یا نسخه اول برای لانچ هستید، از دید من بهترین راهکار درخواست از خانواده و دوستان جهت تست محصول هست. در این مرحله شما باید تا می‌توانید چرخه دریافت بازخورد و تست رو کوچک‌تر کنید.

به عنوان مثال در جواب‌کو افرادی که در تست به ما کمک کردند، همسر، برادر، پدر و مادر، پسرعموها و دوستان نزدیک بودند و این باعث می‌شد که حتی نیاز به یک Bug Tracker هم نداشته باشیم چون از گزارش مشکل تا تصحیح و بیرون آمدن نسخه جدید اصلاح شده کمتر از یک یا دو روز و در برخی موارد کمتر از یک ساعت طول می‌کشید.

نکته دیگه این هست که اگر محصول شما برای تمام سنین طراحی می‌شود خیلی مهم هست که افراد اولی که انتخاب می‌کنید هم در سنین مختلف باشند. دلیل اصلی درخواست از پدر و مادر برای استفاده از این محصول هم همین بود.

وقتی محصول شما به یک محصول بالغ تبدیل می‌شود، چرخه تست و دریافت بازخورد اجبارا بزرگ‌تر می‌شود و در این مرحله مجبور به استفاده از ابزار پیچیده‌تر هستید.

برای این موضوع من در شرکت‌های قبلیم از سرویس UserTesting۴۵ استفاده کردم که ازش راضی بودم. در این سیستم شما امکان تعیین Taskهای مختلف رو دارید و در ادامه یا کاربران خودتون رو برای تست انتخاب می‌کنید یا یک قشر خاص رو انتخاب می‌کنید و خود UserTesting برای شما تستر پیدا می‌کنه. مثلا می‌تونید تعیین کنید من آقایانی که در زمینه پزشکی کار می‌کنند رو می‌خوام برای تست محصولم. در ادامه UserTesting ابزاری به تسترها می‌ده که به سادگی می‌تونن Task مورد نظر رو انتخاب کنن و صفحه خودشون رو ضبط کنن، و با یک کلیک به تسک بعدی برن. همچنین از تسترها خواسته می‌شه که هر مرحله‌رو که انجام می‌دن بلند بلند فکر کنند که خیلی در تصمیم‌گذاری شما می‌تونه تاثیرگذار باشه. در نهایت شما می‌تونید هر Task رو پخش کنید و جنسیت، گروه سنی، تخصص و... تستری که این کار رو انجام داد رو هم ببینید. متاسفانه UserTesting سرویس ارزونی نیست، ولی با این حال برای انتخاب تستر خیلی پلتفرم مناسبی هست.

راه دیگه‌ای که خیلی انجام می‌دم برگزاری یک مهمونی ساده به نام Usability Testing Party یا Pizza Session هست. که از کاربران فعلی، دوستان و دوستان دوستان درخواست می‌کنم که به این رویداد یا مهمانی بیان و به ما در بهبود محصول کمک کنن و در ازاش غذا و پذیرایی مجانی وجود خواهد داشت. افراد باید با لپ‌تاپ و یا گوشی خودشون بیان و اینترنت براشون فراهم هست. قبل از جلسه چند تا Task که مد نظرم هست رو روی کاغذ یا یک فایل می‌نویسم و وقتی مهمانان تشریف آوردن بینشون پخش می‌کنم. تا الآن این یکی از کم‌خرج‌ترین راه‌هایی بوده که انجام دادم و خوبیش اینه که در این رویدادها می‌شه به سادگی نگاه کرد کاربران چطور Taskها رو انجام می‌دن و بعدش در هنگام خوردن غذا می‌شه باهاشون یه گپ ساده داشت و نظر کلی رو پرسید. معمولا توی اینجور جلسات خیلی راحت‌تر افراد ایرادهایی که دیدن رو بهتون می‌گن.

روش‌های خیلی خوب دیگه‌ای هم وجود داره که چون در پاسخ‌های دیگه ذکر شده تکرارشون نمی‌کنم.

۵